Categorie: , , ,

Permacultuur: ‘Waarom doen niet alle boeren het zo?’

Leo Bakx van de organisatie Aardwerk, organiseert juli 2013 voor het vierde jaar nu de Internationale Permaculture Design Course (PDC) in Boxtel (Noord Brabant). In 2011 vroegen wij hem om een artikel te schrijven over zijn werk en zijn visie. Leo schreef toen dit artikel voor Transitie Nieuws. Nu anno 2013 plaatsen wij een aan de feiten aangepaste versie. Met even veel dank aan Leo :-)

Waarom doen niet alle boeren het zo?”

In 2011 stond ik voor een klas leraren in spe. Planten op School heette het vak en de docent vroeg mij iets te vertellen over permacultuur. Het idee van dit vak is om leraren vaardigheden mee te geven waarmee ze in hun toekomstige beroep met leerlingen een eigen schooltuin kunnen aanleggen. In zo’n schooltuin kunnen kinderen praktisch leren waar hun voedsel vandaan komt, hoe het groeit en wat er voor nodig is om het van het land op hun bord te krijgen. Na mijn verhaal over permacultuur was de meest prangende vraag bij de studenten: “Waarom doen niet alle boeren het zo?”

Moderne landbouw is de industriële kijk

De moderne manier is de industriële kijk op de wereld. Daarin bestaan alleen grondstoffen, productiemiddelen, arbeid en kapitaal. Om arbeid, productiemiddelen en kapitaal zo efficiënt mogelijk in te zetten is het essentieel dat de grondstoffen van voorspelbare aard zijn en dat het proces op zo groot mogelijke schaal overal ter wereld op exact dezelfde manier verloopt en herhaalbaar is.

Er is een jaarlijkse cyclus van het steriel maken van de bodem, de bodem wordt mechanisch bewerkt totdat het overal een zelfde structuur heeft en voorzien is van bepaalde chemisch zuivere stoffen (nitraten, fosfaten en kaliumverbindingen). Er worden ook chemische gifstoffen aan de bodem toegevoegd die moeten voorkomen dat er geen andere organismen dan het te oogsten gewas kunnen groeien. Dan worden eindeloze hectaren ingezaaid met één soort gewas, want dan kun je grote machines efficiënt gebruiken met zo weinig mogelijk arbeid (= mensen).

In dit systeem neemt helaas de vruchtbaarheid van de grond elk jaar af, waait weg of spoelt uit. Elk jaar moeten er meer kunstmest, bestrijdingsmiddelen, energie bij om steeds minder opbrengst te kunnen oogsten. Dat kun je hooguit een jaar of 50 volhouden totvoordat de negatieve effecten de overhand krijgen.

Traditionele landbouw is de ecologische kijk

Permacultuur is een post-industriële kijk op traditionele landbouwmethoden. Het is nog maar een paar generaties terug dat “duurzame landbouw” heel gewoon was. Traditionele boeren werkten met meerdere gewassen die aangepast waren aan het lokale klimaat, de lokale bodem en die vreedzaam konden samenleven met andere planten en dieren in de buurt.

Erftuinen, moestuinen en boomgaarden in de dichter bewoonde gebieden. Systemen voor voedselproductie die zich jaar op jaar natuurlijk ontwikkelden, geholpen door de selecties die boeren maken – bewaren van de mooiste zaden, lekkerste vruchten, vroegste bloeiers en langste groeiers.

Zonder het bodemleven te verstoren met spitten. Zonder onkruid door bodembedekkers die ook nog stikstof uit de lucht binden. Zonder luizen door oorwormen en vogels te verleiden in de tuin te komen wonen. Zonder slakken door padden en eenden te vertroetelen.

De Grote Verleiding

Moderne landbouw is helemaal niet aantrekkelijk, zeker niet voor boeren die eeuwenlang een traditie hebben van zorg voor het land en zorg voor de gemeenschap. Maar mensen zijn nu eenmaal gevoelig voor verleiding. Eenmaal verleidt tot verslavende gewoontes is de weg terug niet zo simpel. Weten hoe het beter kan en het vervolgens ook doen, liggen  dan heel ver uit elkaar en daar staat van alles tussen.

Permacultuur biedt integrale gereedschappen

Boer of geen boer, wie streeft naar een onafhankelijker leven, een leven dat genietbaar blijft ondanks tegenslagen, een leven dat leuker, aangenamer en bevredigender is dan de manier waarop de meeste mensen moeten leven in onze moderne industriële samenleving, vindt daartoe de juiste gereedschappen in permacultuur.

Het volgen van een Permaculture Design Course (PDC) laat je de wereld met andere ogen zien. Door de integrerende bril van de levende natuur, waarbij er geen tegenstelling is tussen natuur en cultuur, tussen ik en de omgeving.

  • Zie jezelf als integraal onderdeel van de wereld.
  • Ontdek de eindeloze mogelijkheden die de begrensde wereld biedt.
  • Herontdek het genie van de wereld die al een paar miljard jaar 24 uur per dag onderzoekt hoe het leven beter kan.
  • Maak een keuze voor het vertroetelen van de aarde, het koesteren van de mensen en het delen van de weelde.
  • Leer de ontwerpprincipes van permacultuur toe te passen in je dagelijks leven, op je voedselproductie, energiebeheer, wonen, werken en samenleven.

PDC certificaat permacultuur

Er is op dit moment een sterk groeiende behoefte aan professionele mensen die op praktische wijze handen en voeten kunnen geven aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), biodiversiteits- en duurzaamheidsbeleid zoals dat nu geformuleerd wordt door organisaties, bedrijven en overheden. Een permacultuurcertificaat is een heldere aanwijzing dat je over de juiste vaardigheden beschikt.

De PDC wordt afgesloten met een certificaat dat toegang geeft tot vervolgonderwijs op het gebied van permacultuur, en is zowel in Nederland als wereldwijd erkend. Met het certificaat ben je ook mede-eigenaar van het auteursrecht op de term “permacultuur” en bijbehorend beeldmerk en spreuk (Ingenio patet campus – het veld ligt open voor het intellect).

Dat betekent dat je het mag gebruiken in je beroepspraktijk, bedrijfsnaam, publicaties etc. Met het certificaat kan je meteen als assistent-ontwerper of -docent aan de slag onder begeleiding van een ervaren collega en zet je de eerste stap naar een diploma in permacultuur.

Verder lezen en aanbod:

Je kan een certificaat behalen via Aardwerk (internationaal erkend PDC certificaat, intensieve 14-daagse zomercursus), Permacultuurschool Nederland of Permacultuur Centrum Nederland (beiden jaarcursus).

8 – 19 juli: PDC in Elsendorp met Fransje de Waard
9 – 27 juli: Internationale PDC cursus in Boxtel

PDC competentiekaart (PDF, 1.4MB)
Aardwerk (PDC, diplomawerk)

Verder adressen:
Permacultuurschool Nederland (jaarcursus)
Permacultuur Centrum Nederland (jaarcursus)
PermacultuurNetwerk (voor certificaathouders)
PermacultuurAcademie (io)
Permacultuur Nederland (voor liefhebbers)

Leo Bakx
permaeducatie & permadesign
mede-initiatiefnemer PermacultuurNetwerk & PermacultuurAcademie