Op zaterdag 17 november 2018 vond er een Transition Towns Treffen plaats in Olst. Paul Hendriksen, een van de initiatiefnemers van Transition Towns in Nederland, had ons uitgenodigd. Olst is een bijzondere plek, vanwege het ecodorp met 24 woningen. Aardehuizen, strohuizen en natuurlijk veel leem. In het centrum staat het Middenhuis, het gemeenschapshuis van het ecodorp, waar we te gast waren. Hieronder een kort verslag van deze bijzondere dag.

Welkom
Jan van TT Olst heette de ca. 35 deelnemers uit heel Nederland welkom. Tijdens het kennismakingsrondje sprak iedereen met twee onbekenden. Met de eerste over de vraag ‘Waar wordt je blij van?’ en de tweede over de vraag ‘Wat hoop je te leren/te halen?’. De geanimeerde gesprekken die direct ontstonden werden onderbroken om aan de rest van het programma te kunnen beginnen.

Transitiemarkt

De deelnemers die actief zijn binnen een TT (-achtig) project werden verzocht om een informatiemarkt te maken door op flipovers drie vragen te beantwoorden met tekeningen, knipsels, etc.:

  • Wat was je grootste succes?
  • Wat is jullie nieuwste plan?
  • Een glorieuze mislukking?

Daarna konden nieuwkomers en Transition Towners bij elkaar winkelen voor nieuwe ideeën en inspiratie.

 

Sustainable Development Goals
Conny Bergé, al 50 jaar activist, gaf een presentatie over de Sustainable Development Goals (SDG’s).


In september 2015 hebben de regeringsleiders van de 193 lidstaten van de Verenigde Naties 17 Sustainable Development Goals (SDG’s of Duurzame Ontwikkelingsdoelen) vastgelegd. De SDG’s hebben betrekking op de meest urgente problemen in de wereld, zoals Einde aan armoede, Gelijkheid voor mannen en vrouwen en Duurzame en betaalbare energie. Landen zijn opgeroepen om de mondiale SDG’s te vertalen naar nationale doelstellingen en beleid en om er alles aan te doen om bij te dragen aan rechtvaardigheid, veiligheid en welvaart in de wereld. De SDG’s doen niet alleen een beroep op nationale overheden, maar nadrukkelijk ook op de private en publieke sector om hun negatieve impact te verminderen en positief bij te dragen aan een duurzame agenda.


Terwijl de millenniumdoelen m.n. gericht leken op de ontwikkelingslanden zijn de SDG’s bedoeld voor iedereen. We willen naar een maatschappij die Eerlijk, Gezond, Circulair en Democratisch is. En echte democratie begint lokaal, dus wat kunnen we vanuit de Transitiebeweging doen met de SDG’s? Alle inwoners zijn medeverantwoordelijk. Om te beginnen kunnen we inwoners informeren, mensen moeten weten waar het over gaat. En daarna kunnen we verder gaan met activiteiten om de democratie meer inhoud te geven. Conny liet als inspirerend voorbeeld een stemformulier zien waarmee we kunnen stemmen op onderwerpen die spelen binnen de eigen gemeente.

Haar tips waren:

Earth Charter
Na de presentatie van Conny nam Paul Hendriksen het woord over het Earth Charter. Maar hij maakte eerst een opmerking over ons krokodillenbrein dat ervoor zorg dat we op drie manieren kunnen reageren, nl. Vluchten, Vechten of Bevriezen. Wat maakt dat we bevriezen (we doen niets) of vluchten (bijvoorbeeld in consumptie) als we het over de staat van onze Aarde hebben?


Het Earth Charter (Nederlands: Handvest van de Aarde) is een internationaal document over fundamentele waarden en principes dat probeert bij te dragen aan een rechtvaardige, duurzame en vreedzame samenleving in de 21e eeuw. Volgens de visie van het Earth Charter zijn ecologische integriteit, mensenrechten, gelijkwaardigheid en vrede onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het document schept daarom een kader waarin deze onderwerpen gezamenlijk aan de orde komen. Het Earth Charter is ontstaan uit een mondiaal consultatieproces dat plaatsvond in de jaren ’90 van de 20e eeuw. Het opstellen van het Earth Charter was een van de meest open en complete samenwerkingsprocessen ooit voor het schrijven van een internationaal document.


Binnen de SDG’s worden termen uit het Earth Charter gebruikt. Het Earth Charter is niet overgenomen door de VN. De Millennium Goals en nu de SDG’s zijn minder politiek beladen. Net als bij Transition Towns zien de mensen wat er in de etalage ligt (bijv. het soep café), maar niet de onderliggende waarde waar wij als Transition Towns voor staan.

Als we doorgaan op de voet waarop we nu leven is een opwarming met 5 C waarschijnlijk, dat is niet leefbaar. Zelfs de 1,5 graad opwarming die we met klimaatdoelen van Parijs nastreven is discutabel qua leefbaarheid. We moeten dus vandaag nog aan de slag. Bijvoorbeeld zoals de Extinction Rebellion die vandaag in Londen diverse bruggen bezette (https://www.facebook.com/ExtinctionRebellion/). “Volgens de beweging is het een “burgerplicht” om op vreedzame manier te rebelleren, “omdat de regering zich schuldig maakt aan criminele nalatigheid”. “Overheden moeten openheid geven, eerlijk worden over wat er op het spel staat. Een aanpak zoals bij de Tweede Wereld Oorlog is nodig. We moeten erkennen dat we in een ramp situatie zijn.”

Bijdrage uit het publiek: “Do it yourselves together!

Soepcafé

De lunch bestond uit de bijdragen die de deelnemers zelf hadden meegebracht (potluck) en soep van het soepcafé.

Het soepcafé in Olst heeft afspraken gemaakt met de lokale Plus supermarkt. Eenmaal per maand komen ze de groenten die anders weggegooid zouden worden ophalen (3 dagen van te voren laten ze de supermarkt weten dat ze weer soep gaan maken, vanaf dan bewaart de supermarkt de groenten). Met deze groenten maken ze een groentesoep die met alle Olstenaren die daar zin in hebben wordt opgegeten.

Dit roept direct veel leuke vragen op uit de zaal.  Ruurtje geeft gelijk antwoorden:

  • Het is een win-win situatie. De supermarkt hoeft minder weg te gooien (anders toch gauw een ton per jaar) en het soepcafé draagt bij aan de sociale verbinding in het dorp.
  • De horeca ervaart het niet als een bedreiging, omdat het maar 1x per maand is. Dat werkt ook zo bij het Repair Café. Verwijs voor grotere reparaties naar de plaatselijke winkels.
  • Als je meer ophaalt dan dat er in de soep gaat, doe dan de gesneden groenten in de soep (bederven eerder) en geef wat je over hebt aan het eind aan de deelnemers.
  • Zolang als je niets verkoopt mag dit. Er wordt wel een vrijwillige bijdrage gevraagd om bijvoorbeeld olie en bouillonpoeder mee te kopen voor de soep.
  • Laat de kinderen van de vrijwilligers bedienen, zij vinden dat leuk en ook de gasten waarderen dat.
  • Start gezamenlijk en met een inleidend praatje, dat biedt je de mogelijkheid om praktische tips te geven en andere activiteiten aan te stippen.

Stichting Goede Buren Olst
Na de lunch was het tijd voor de excursies. 1 groep ging op bezoek bij en kreeg informatie over Ecodorp Olst, de andere groep ging naar Goede Buren.

Goede Buren is een winkel in het centrum van Olst opgezet door Olst in Transitie (http://olstintransitie.nl/). Nadat het ecodorp zo’n beetje af was wilden de bewoners ook de andere bewoners van Olst bij de Transitie betrekken. En zo ontstond na verloop van tijd deze winkel waarin verschillende initiatieven rondom Reconomie zijn gebundeld (zie afbeelding). De winkel is drie dagen per week open als tweedehands kledingwinkel, verhuur van meters, voor de verkoop van eigen spulletjes en verkoop van groenten van een lokale biodynamische boer. De haak en brei spulletjes van de plaatselijke senioren vinden er gretig aftrek. Maar de kleding is ook snel te verbergen achter gordijntjes en dan kunnen er allerlei andere activiteiten plaatsvinden, zoals het soepcafé en het repair café. Iedere activiteit betrekt weer andere inwoners bij de transitie.

Afval
Nadat we allemaal terug waren van de excursies stond het thema afval op de agenda. Nadat we het filmpje “This girl can fit all her trash from the past 5 years in a jar” hadden bekeken, deden we eerst in groepen en daarna individueel mee aan een quiz. Denk aan vragen als:

  • Hoeveel kg voedsel gooien we jaarlijks in de vuilnisbak (55 kg per persoon)?
  • Hoeveel vrachtwagens is dat (20.000 vrachtwagens per jaar)?

Bijdrage uit het publiek: “Alleen ga je sneller, samen kom je verder!”

Het oneindige spel
Als laatste onderwerp op de agenda van deze transitie dag presenteerde Maarten Nijman en Frank de Mink het boek The Infinite Game van Niki Harré. Niki is geen onbekende voor de Transitie beweging in Nederland. In 2014 was ze in Nederland voor een workshop in Deventer over psychologie van de duurzaamheid. Nu is ze geïnspireerd door eindige en eindeloze spelen. Kunnen we eindeloze spellen spelen? We mogen de spelregels aanpassen en deelnemers toevoegen. Lichtvoetigheid. Neem de natuur als voorbeeld, die is eindeloos. Radicale coöperatie. Laat je niet ondermijnen door het uit te stellen, als ik met pensioen ben….., als ik meer verdien….., etc. We kiezen zelf onze spellen, anderen proberen ons te beïnvloeden. Politiek is een eindig spel (verkiezingstermijn). Kunnen we binnen TT het oneindige spel spelen? Nieuwsgierigheid, nieuwe mensen uitnodigen. We pauzeren deze bijeenkomst tot de volgende keer.

Bijdrage uit het publiek: “Not survival of the fittest, maar de beste samenwerking!”

We kijken nog of het boek mogelijk in het Nederlands vertaald kan worden.

Afsluiting

Ter afsluiting attendeerde Paul ons op de TT Training in Wijhe op 12 en 13 januari. Meer daarover komt vast op de website van Transition Towns te staan. In popcorn stijl gaf iedereen zijn waardering, opmerkingen, suggesties ter afsluiting van een fantastische dag. Er wordt gedacht over een volgend treffen in Vollenhoven of Castricum.

Tot dan!