Klimaatverandering

De temperatuur gemeten over de hele wereld is de afgelopen decennia meer toegenomen dan normaal is voor de afgelopen duizenden jaren. Het meest zichtbaar wordt dit in het smelten van de poolgebieden en de gletsjers. In het steeds vaker voorkomen van extreem weer: van (super-)orkanen via langdurige droogte, tot aan zwaardere winters en  overstromingen. In het naar het noorden opschuiven van flora en fauna grenzen, met misschien als duidelijkste voorbeeld het mogelijk worden van de druiventeelt overal in Nederland.

De schadelijke gevolgen van klimaatverandering op ons levensgeluk, op de natuur en op onze economie, worden ook steeds meer zichtbaar: Oogsten mislukken, bossen ter grootte van provincies verbranden, orkanen en overstromingen vernielen steeds vaker en steeds meer huizen, bedrijven en straten. De schade loopt in de vele miljarden euro’s per jaar. Het menselijk leed bij dit alles is niet in geld uit te drukken, laat staan het leed van de dierenwereld.

Het menselijk gedrag op aarde…

Het grootste deel van de opwarming wordt veroorzaakt  door de jaarlijkse uitstoot van gigantische hoeveelheden CO2 door de mensheid (Rijksoverheid NL) sinds ongeveer de laatste honder jaar.  In hoofdzaak afkomstig van fossiele brandstoffen als olie en steenkool. Een energiehonger die gevoed wordt door de dwang tot exponentiële groei van de wereldeconomie.

Naarmate de mensheid meer gaat autorijden, vliegen, meer goederen produceert, over de aardbol versleept en meer vlees consumeert, neemt de uitstoot van CO2 en methaan hand over hand toe. Deze gassen stapelen zich jaar na jaar op in de atmosfeer en versterken zo het broeikas-effect, de grootste oorzaak van de huidige klimaatverandering.

oorzaak extreme klimaatverandering…

Wereldwijd nemen de berichten over extreme weerverschijnselen per jaar toe: Meer en grotere orkanen (Katrina) komen steeds verder noordwaarts (Irene), extreme droogte op andere momenten en plaatsen (Hoorn van Afrika, Texas), gigantische bosbranden (Rusland 2010/11) en temperaturen van bijna 19 Celsius op de poolcirkel… Er zijn eilanden die langzaam in de zee verdwijnen. Zie o.a. de Carteret Islands in de Stille Zuidzee.

Recente rapporten van Wereldbank laten zien dat meer dan 1 miljard mensen in armoede leven, dat is van minder dan € 0,97 per dag. Stijgende voedselprijzen onder invloed van misoogsten door droogte en hoge energieprijzen, veroorzaken tientallen miljoenen doden per jaar. De voedselcrises heeft mede de Arabische revolutie ontstoken…

In 2012 is de langste en grootste hittegolf  in de Verenigde Staten ooit geregistreerd officieel tot natuurramp verklaard.  De mais en tarwe oogst zijn mislukt en voedselprijzen schieten wereldwijd omhoog. Registreert de 2 jaar geleden speciaal gelanceerde Cryosatelliet dat het zeeijs op de polen met 50 % sneller smelt dan berekend tot nu toe. Wat correspondeert met het nieuws uit juli 2012 dat smeltwater van de gletsjers een brug op Groenland heeft verwoest.

Er zijn eilanden die langzaamaan in de zee verdwijnen. Zie bijvoorbeeld dit filmpje over de Carteret Islands in de Stille Zuidzee. Voor de bewoners van dergelijke eilanden, maar ook bijvoorbeeld dichtbevolkte delta’s als die van Bangladesh, heeft de overheid geen campagnes zoals ‘Nederland leeft met het water’. Zij hebben niet de rijkdom om de dijken te verhogen.

In de klimaatdocumentaire “One degree matters”  (EU, dec. 2009) worden een aantal kopstukken op Groenland in contact gebracht met de dramatische effecten van het smelten van de ijskap . Tachtig procent van Groenland (opp. 4x Frankrijk) is bedekt met een ijskap van maximaal 3 km dikte.  De film bericht over de laatste wetenschappelijke bevindingen in het noordpoolgebied en schetst de gevolgen van elke graad temperatuurstijging van 1 tot 5 graad. Zie ook het boek ‘Zes Graden’ van Mark Lynas.

en ook in Nederland steeds merkbaarder.

Berichtten wij in 2009 nog dat de klimaatverandering in Nederland nog niet zo zichtbaar is, anno 2011 zien we ook bij ons een steeds grilliger wordend weerpatroon: Sneeuwperiodes gaan plots over in droge, warme lentes, gevolgd door natte zomers met zware tot orkaan-achtige onweersbuien.

Mei 2011 was de droogste maand in tientallen jaren (KNMI), de maanden juli en augustus de natste in honderd jaar(KNMI). Het noodweer tijdens Pukkelpop 2011 ontwikkelde zich binnen een uur uit het niets.

Meekoppeling versneld smelten ijskappen

Meekoppeling (of positieve terugkoppeling) versterkt een proces, in tegenstelling tot tegenkoppeling wat een proces dempt. De afgelopen duizenden jaren is het klimaat op de aarde relatief rustig geworden, aangezien er vele vormen van ecologische terugkoppeling zijn ontstaan. Waardoor de aarde steeds rijker werd aan levensvormen. Die op hun beurt weer voor nog meer kringlopen en dus weerbare ecosystemen zorgden.

Het tegenovergesteld effect dreigt nu echter de kop op te steken. Het duidelijkste voorbeeld is het verhaal van het poolijs: Het glinsterend wit van een bevroren ijskap reflecteert zonlicht terug de ruimte in. Waar het ijs gesmolten is, ligt donker zeewater wat juist licht opneemt en omzet in warmte. Hierdoor smelt weer meer zee-ijs, waardoor minder licht gereflecteert wordt en het zeewater meer warmte opneemt.  Dit laatste effect is nu gaande, schepen kunnen sinds een paar jaar in de zomer rond Siberië varen…

En de oceaantemperatuur doet stijgen. Op de bodem van de oceanen liggen gigantische voorraden methaangas, die gaan verdampen en in de atmosfeer bubbelen. Methaangas is een 4 keer zo sterk broeikasgas dan CO2. Er worden steeds vaker methaangaspluimen aangtroffen op de oceaanbodem. Stijgende methaangasconcentratie in de atmosfeer zal hoogstwaarschijnlijk de klimaatverandering verder versnellen.  Met het verwijnen van het zeeijs rond Groenland en de Zuidpool, zullen de gletsjers sneller smelten en de zee inschuiven…

 

Dr Tom Wagner van NASA met de allerlaatste wetenschap over het snelle smelten van de Noordpool (2011)

Wat kunnen we er aan doen?

Begin bij jezelf en verander stap voor stap je levensstijl naar meer duurzaam, met vooral minder olie. Minder reizen, minder consumeren en wisselen van globale naar lokale producten zodat er minder voedselkilometers nodig zijn. Probeer hier zoveel mogelijk  anderen bij te betrekken: in uw familie, buurt en bedrijf. Hiervoor kun je binnen Transition Towns alle steun krijgen. Zij stimuleren dit proces van transitie met talloze kleine, concrete projecten waarmee energieverspillende consumptie omgezet wordt in duurzame, veerkrachtige economie. De zorg voor de natuur en begrip van onze rol in de ecologische kringlopen, staan daarbij centraal.

Transition Towns koppelen bewustwording aan concrete, persoonlijke actie. Omdat alleen daadwerkelijke actie leidt tot blijvende verandering in ons gedrag. We kiezen ook voor oplossingen waar we als bewust mens werkelijk tevreden van kunnen worden. Zo blijkt dat kleinschalige productie en een vriendschappelijke buurt, ons het meeste voldoening en vertrouwen geven in onszelf en onze medemensen. Daarom werken Transition Towns op lokaal niveau van buurt en dorp aan duurzame projecten zoals de productie van eigen voedsel en hernieuwbare energie.

Gezond, sociaal én duurzaam leven

Transition Towns zoeken wegen naar een duurzame en evenwichtige samenleving waar gezondheid, gezelligheid en geluk de centrale waarden zijn en geld niet meer dan een nuttig ruilmiddel voor diensten en producten. Waar divers en vervullend werk bestaat. Waar verantwoordelijkheid gedragen kan worden voor ons leven, natuur en de toekomst. Waarin tijd en ruimte over blijft voor de ontwikkeling van je talenten en gaven.

We hopen met een inktvlek aan projecten deze duurzame transitie van mens en maatschappij te bewerkstelligen. Zodat op den duur ook het bedrijfsleven en de politiek niet meer aan deze koersverandering ontkomt.  Een samenleving waarin de schaamteloze uitstoot van broeikasgassen en de uitbuiting van de aarde, tot een onbegrijpelijk verleden zal behoren.

Bronnen en downloads om te verdiepen

Naar aanleiding van het debat ‘Climategate‘ over mogelijke fouten in het IPCC-rapport uit 2007, heeft de regering de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) opdracht gegeven tot een diepgaand onderzoek. De KNAW ziet het als haar taak om ook de niet-wetenschappelijk ingewijden in staat te stellen een oordeel te vormen over klimaatverandering. Oktober 2011 publiceerde zij ‘Klimaatverandering, wetenschap en debat’ (PDF). Een antwoord op de vragen: ‘Wat weten wij, en hoe zeker zijn we daarvan? Waar liggen de controverses en waarom zijn die er?’

• Provisional Statement on the Status of the Global Climate in 2011 – VN Wereld Meteorologisch Instituut
• Kenniscentrum Weer en Klimaat – Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI)
• Dossier klimaatverandering – Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
• ‘Understanding Climate Change’ (PDF) -  22 jaar onderzoek Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)
• De laatste generatie – door Fred Pearce (over de oorzaken van klimaatverandering)
• Hitte - door George Monbiot (over maatregelen)
• Zes graden – door Mark Lynas (over gevolgen)
• Lijst met vele tientallen bronnen – door George Monbiot